Opsporen van bloed in stoelgang (iFOBT)
01-04-2026
Bij de bepaling van bloed in stoelgang binden specifieke antistoffen aan humaan hemoglobine in het stoelgangstaal. Dit is de gouden standaard, voor het opsporen van occult bloed.
Het labo beschikt over groene collectoren, waarmee de staalafname door de patiënt thuis eenvoudig kan worden uitgevoerd. De patiënt levert hierbij niet langer een volledig stoelgangstaal, maar enkel de gevulde collector af bij de huisarts of het laboratorium. Dit zorgt voor een betere bewaring van het staal en komt de betrouwbaarheid (sensitiviteit) van de test ten goede.
De patiënt dient de gevulde collector in de koelkast te bewaren tot deze zo snel mogelijk wordt afgegeven aan de huisarts of rechtstreeks aan het laboratorium.
Het laboratorium voorziet afnamesetjes voor uw praktijk, bestaande uit:
- een groene collector,
- een fecesvanger,
- een aanvraagformulier,
- en duidelijke instructies voor patiënt en arts.
Deze setjes kunnen worden besteld via de website, telefonisch of per e-mail. Niet-gebruikte materialen dienen op kamertemperatuur bewaard te worden.
Screening
We benadrukken de meerwaarde om ook iFOBT testen via de huisarts uit te voeren (complementair aan het bevolkingsonderzoek). Dit is een eenvoudige maar ondergewaardeerde test met belangrijke voordelen:
- Het aandeel gescreende patiënten kan verhoogd worden door ook via de huisarts te screenen.
- Jaarlijks screenen (in plaats van 2-jaarlijks) kan leiden tot meer vroeg opgespoorde tumoren.
- Afname van meerdere stalen op verschillende dagen verhoogt de detectiekans (gevoeligheid).
- Bij personen met familiaal voorkomen* kan er reeds op vroegere leeftijd begonnen worden met screening (bv. vanaf 40 jaar).
- Medilab maakt gebruik van de meest gevoelige en nauwkeurige test die ter beschikking is. Deze heeft geen last van interferenties door voeding (bv. rood vlees of bloedworst) omdat deze enkel reageert met humaan hemoglobine via een immunologische reactie. Er zijn dan ook geen dieetrestricties op te volgen.
* indien sterke familiale belasting (bv. meerdere eerstegraadsverwanten met colonkanker), hereditair kankersyndroom (bv. syndroom van Lynch) of inflammatoire darmziekte (Crohn, colitis ulcerosa) dient de screening NIET via occult bloed detectie te gebeuren maar steeds via coloscopie.
De test is RIZIV terugbetaald en houdt dus geen hoge kosten voor de patiënt. Door de preventie van uiteindelijke colorectale carcinomen is deze screening bovendien kosten-efficiënt voor de maatschappij.
Interpretatie
Resultaten worden uitgedrukt als negatief of positief.
Een positieve iFOBT-test wijst op de aanwezigheid van bloed in de stoelgang, maar dit betekent niet noodzakelijk dat er sprake is van colorectale kanker. Bloed in de stoelgang kan ook afkomstig zijn van andere oorzaken, zoals menstruatie, bloedende hemorroïden of anale fissuren. De specificiteit van de test is dus niet 100%.
Wanneer er geen duidelijke verklaring is voor de aanwezigheid van bloed, dient een positieve iFOBT altijd te worden opgevolgd met een coloscopie om de aan- of afwezigheid van een colorectale tumor te bevestigen.
Een vals-negatief resultaat is eveneens mogelijk, aangezien de sensitiviteit van de test evenmin 100% bedraagt, maar toch benadert. Dit kan bijvoorbeeld voorkomen bij een poliep of tumor die slechts af en toe bloedt.
De afname van meerdere stoelgangstalen op verschillende dagen verhoogt de kans op detectie (en dus de gevoeligheid van de test) aanzienlijk.
Bronnen